شهر من شال
ساعت ٢:۳٤ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٩/۱۱/۱٥ : توسط : جعفر یعقوبی

شهر من شال

من زاده شالم و به شهرم هماره می بالم

شهرمن ای شال، همیشه سبزِ سبز بمان

من همیشه تو را سبز دیده ام و می بینم

 

نام رسمی:

شال

کشور:

ایران

استان:

قزوین

شهرستان:

بوئین‌زهرا

بخش:

شال

نام‌های دیگر:

چال

سال شهرشدن:

1359

جمعیت:

34148

زبان‌هایگفتاری:

تاتی

مذهب:

شیعه

مساحت:

15 کیلومتر مربع

ارتفاعازسطح دریا:

۱۲۷۰متر

   

تولیدات

- انگور - گوسفند نژاد شال- لبنیات - آجر

پیش‌شمارهتلفنی:

۰۲۸۲۴۴۱

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 فلسفه نامگذاری شهر شال

در مورد فلسفه نام شال قزوین، عده ای آن را به درخت «شال» که قبلا در این شهر زیاد بوده نسبت می دهند. عده دیگر به دلیل اینکه مردم قدیم به آن «چال» می گفتند، علت این نام را قرارگرفتن شال در منطقه ای با ارتفاع کم و پَست(چاله) می دانند.

 

 پیشینه و مختصات

«شال» شهری کهن در استان قزوین است که هم اکنون، مرکز «بخش شال» در شهرستان بوئین‌زهرا می باشد. سنگ نوشته هایی در اطراف مسجد جامع کشف شده، حکایت از آن دارد که بیش 1200 سال پیش و در عهد امامت امام صادق(ع) در این شهر علمان دینی می زیسته اند. این شهر در کنار رودخانه ای به نام «خرود» (رود گِل و لای) واقع شده که این رودخانه از کوههای ابهر و زنجان سرچشمه می گیرد و با آنکه نسبتا بزرگ است؛ اما فصلی بوده و در قدیم با شروع فصل بارندگی در پاییز، دارای آب زیادی بود که تا اواخر بهار جریان داشت و در مسیر خود از شهرها و روستاهای زیادی عبور می کرد و زمین های کشاورزی و باغهای زیادی را سیراب می نمود؛ اما امروزه به دلیل تغییرات آب و هوایی از یک سو و احداث سد در بالادست و برداشت آب در شهرها و مزارع بالاتر از سوی دیگر و نیز برداشت بی رویه و بعضا غیر مجاز شن و ماسه از بستر رودخانه، دیدن آب را در این رودخانه به یک آرزو تبدیل کرده که هر از چندگاهی ممکن است، اتفاق بیافتد. دو شهر اسفرورین و شال به وسیله این رودخانه  از هم جدا می‌شوند. آب این رودخانه درصورت وجود، قسمت هایی از اراضی شمال شال را سیراب می کند. این رودخانه با گذر از شهر شال به اراضی شور شمال شهر اشتهارد می رسد و در ادامه با نام رودِ «شور» به دریاچه قم می ریزد. بخش شال دارای جمعیتی در حدود ۳۴٬۱۴۸ نفر بوده و مردم آن به زبان «تاتی» صحبت می‌کنند.

 

 انگور خوشمزه شال

 محصول اصلی کشاورزی این شهر از قدیم انگور بوده است. خاک مناسب و آب و هوای خاص این منطقه باعث ‌شده که یکی از خوشمزه‌ترین انگورهای جهان در این منطق به عمل بیاید. که کمی از آن به صورت تازه در شهرها و استانهای همجوار به فروش می رسد؛ ولی اغلب آن را در آفتاب خشک می کنند و به صورت کشمش به بازارهای داخلی و خارجی عرضه می شود. کشمش شال با توجه به آزمایشهای انجام شده توسط موسسات داخلی و شرکت های خارجی، دارای شهد(شیرینی) بالایی نسبت به کشمش سایر نقاط کشور و جهان می باشد و در صورتی که به طور مناسب برداشت وعمل آوری شود، مشتریان پروپا قرصی برای صادرات دارد. محصولات دیگری از جمله: گندم، جو، تخم آفتابگردان و ... در این شهر کشت می شود.

 جمعیت وخصوصیات گوسفند نژاد «شال قزوین»

یکی دیگر از نعمت های الهی وتولیدات منطقه شال قزوین، گوسفند نژاد شال است. در گذشته تعداد آن در این شهر بسیار زیاد بود، اما به دلیل گرایش مردم به شهرنشینی از یک سو و رواج یافتن کارخانه های آجرپزی و مشاغل کاذب از سوی دیگر و نیز محدودیت هایی که شهرداری برای دامداران ایجاد کرد؛ به تدریج از اهمیت دامپروی گوسفند نژاد شال که یکی از مرغوبترین نژادهای کشور و جهان بوده و هرساله واجد مقام کشوری شده و در سطح جهانی نیز تاکنون کسب مقام نموده است، کاسته شد. چنانچه شهرک یا دهکده ویژه دام در کنار این شهر تاسیس نشده و حمایت لازم از معدود دامداران این نژاد صورت نگیرد، خدای ناکرده در آینده نزدیک شاهد انقراض این نژاد گوسفند در خاستگاه آن (شال) خواهیم بود. البته در ماههای اخیر در لابلای اخبار اینترنتی خبر خوشی را ملاحظه کردم که قرار است:« با حمایت استانداری و با اجرای پروژه بهبود بهره‌وری واصلاح نژاد گوسفند شال توسط جهاد دانشگاهی، نژاد گوسفند شال قزوین ملیمی‌شود».

نخستین ایستگاه تلقیح مصنوعی گوسفند در کشور نیز در قزوین و با کار بر روی این نژاد از پیش از انقلاب اسلامی آغاز به کار کرده است. کارشناسان در خصوص اهداف اجرای این طرح گفته اند: از جمله اهداف این طرح، تهیه شناسنامه مولکولی گوسفند شال، تعیین روش مناسب انجماد اسپرم برای گوسفند، تعیین بهترین ماده رقیق کننده اسپرم گوسفند و همچنین انجام عمل لاپاروسکوپی به جای روش‌های رایج تلقیح مصنوعی گوسفند است که باروری را از حدود 25 درصد در روش‌های رایج به بالای 70 درصد در روش لاپاروسکوپی می‌رساند. این طرح با همکاری پژوهشکده رویان جهاد دانشگاهی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان قزوین و سازمان جهاد کشاورزی استان قزوین به انجام می‌رسد. در جریان نشست مدیران جهاد دانشگاهی با استاندار قزوین نیز این طرح ارائه و با استقبال ایشان مواجه شد.

 

در ادامه مطالبی را در باره گوسفند نژاد شال با استناد به  سایت مرکز اصلاح نژاد دام کشور ارایه مینمایم که بسیار جالب توجه است.

1- جمعیت گوسفند نژاد شال

استان قزوین دارای1087150 راسگوسفند و بره می باشد. با توجه به بررسی های انجام شده جمعیت هریک از نژادها و اکوتیپ های گوسفند موجود استان به ترتیب اولویت عبارتند از: نژاد شال و اکوتیپ های فشندی، بومی الموت، کلکوهی و به تعداد کمی نیز نژاد زندی که نسبت جمعیت و تعداد آنها به شرح زیر می باشد:

-  نژاد شال              ۴۵ %                  489217 راس

-  اکوتیپ فشند         15%                   163072 راس

- بومی الموت           15%                   163073 راس

- سا یرنژاد ها واکوتیپها٢۵ %                  271788 راس

 

2- پراکنش جغرا فیایی گوسفند شال دراستان قزوین 

خاستگاه اصلی این نژاد در منطقه «شال» در شهرستان بویین زهرا قرار دارد. از سالیان گذشته  پرورش این نژاد به سایر مناطق استان قزوین به ویژه مناطق مرکزی قزوین، آبیک، بویین زهرا، تاکستان، آبگرم و بخش آوج (خرقان غربی) گسترش یافته است. با توجه به قابلیت های ویژه و منحصر به فرد، این نژاد از جمله: افزایش وزن و سنگین بودن جثه، دامداران سایر استانهای کشور از جمله استان سمنان ،مازنداران، تهران و ... جهت تشکیل گله های تجاری و تولید گوشت از دامداران تحت پوشش طرح اصلاح نژاد گوسفند، قوچ تهیه و به مناطق خود برده اند.

 

3- خصوصیات ظا هری گوسفند شال :

گوسفند شال یکی از گوسفندان نژاد بومی استان قزوین است. این گوسفند دارای جثه نسبتا بزرگی بوده و سرطویلی دارد. روی بینی آن محدب، حدقه چشم کاملا برجسته و گوشهای بلند و افتاده دارد. اغلب در زیرگلو دارای منگوله زائده گوشتی هستند. قوچ و میش در این نژاد فاقد شاخ می باشد.

رنگ عمومی بدن دام بالغ اغلب به رنگ شکری متمایل به خاکستری بوده که در زبان محلی به آن شیر بور می گویند. تعداد اندکی ازآنها نیز به رنگ سیاه و سفید می باشد. دراصطلاح محلی به آن قمرال می گویند. روی پیشانی این گوسفند لک سفیدی وجود دارد که تا پس سر ادامه دارد و ویژگی نژادی آن می باشد.

رنگ سرو صورت (به استثنای لک سفید روی پیشانی) گردن، دست و پا، زیرسینه، زیرشکم و قسمت تحتانی دنبه قهوه ای تیره حتی متمایل به سیاه می باشد. رنگ بدن بره ها در بدو تولد قهوه ای تیره متما یل به سیاه است .

با افزایش سن دام، رنگ بدن تغییر یافته و در سن 8 -10   ما هگی به رنگ قهوه ای تغییر می یابد. بعد از اولین پشم چینی، رنگ بدن دام به رنگ اصلی یعنی خاکستری (شیربور) تبدیل می شود. این نژاد از نظر سرعت رشد، یکی از نژاد های پیش رس ایرانی است و گوسفندی مزرعه ای است .

دنبه این حیوان قبلا بزرگ بوده و دنبالچه کاملا چسبیده به فاق طرفین دنبه می باشد. شکاف بین دوقسمت پایین دنبه کم عمق وشیار سطحی روی دنبه تا محل اتصال دنبالچه ادامه می یابد. طول دنبه در حد مفصل خرگوشی می باشد. با توجه به عملیات اصلاح نژادی وانتخاب دامهای نروماده کم دنبه، حجم دنبه کاهش پیدا کرده و از مفصل خرگوشی بالاتر آمده است.

 

4- سیستم تغذیه ای و پرورش گوسفند شال:

عمدتا از چراگاه، مراتع، پس چرو باقیمانده محصولات زراعی نظیر چغندرقند، ذرت علوفه ای گندم، جو و... استفاده می کنند. تنها در ماههایی از سال در فصل زمستان تغذیه دستی می شوند.

 

5- ویژگیهای تولیدی گوسفند شال

این نژاد از جمله نژادهای گوشتی ایران است که دارای ویژگیهای زیر می باشد:

1 -  گوسفند شال از نظر تولید گوشت بسیار حائز اهمیت است.

2 افزایش وزن روزانه این نژاد در سیستم پرواربندی 250- 280  گرم در روز می باشد.

3 درصد دو قلوزا یی با انجام فلاشینگ در این نژاد 25- 30 درصد می باشد.

4 ضریب تبدیل علوفه به گوشت در این نژاد بالا بوده ونگهداری آن دارای بازده اقتصادی مطلوب است.

5 توان 2 بار زایش درسال را به شرط تعلیف کافی دارا می باشد.

 

 

6- میانگین وزنهای تولد، پایان شیر خوارگی تا 6 ماهگی و یک سالگی

  

(واحد : کیلوگرم)

وزن تولد

نر

5/0 + 3/5-

     

ماده

5/0+ 8/4-

     

وزن پایان شیر خوارگی

 نر

5/0+ 24-

     

 ماده

5/0+ 5/22-

     

وزن شش ماهگی

 نر

5/0+ 35-

     

 ماده

5/0+ 32-

     

وزن یک سالگی

 نر

2  + 56-

  

 ماده

2  + 46-

  

 

7- تولید شیر: مقدارمتوسط تولید شیر در شرایط مناسب 7/48+47 /121 لیتر و طول دوره شیردهی 88/33+ 88/143 روز می باشد.

موارد مصرف شیر تولیدی:

از شیر استحصالی گوسفند درجهت تولید ماست، کره، پنیر و ... استفاده می شود.

میزان چربی شیر دراین  نژاد 8/0+ 84/5 درصد و پروتئین آن 48/0+ 77/5 درصد می باشد.

 

8- تولید پشم:

مقدارتولید سالیانه پشم در قوچ 1- 3/1 کیلوگرم و در میش 8/0- 1 کیلوگرم می باشد. طول استاپل (فیتله پشمی) 8- 13 سانتیمتر است.

 

9- وزن دنبه :

وزن دنبه در این نژاد معادل  5/13 5/14 درصد وزن لاشه می باشد.

 

10- خصوصیات تولید مثلی

درصد باروری

درصد بره ایی

درصد زایش

درصد دوقلو زایی

فصل زایش

59/83

47/97

106/99

962/16

زمستان

 

 

11- اطلاعات بیومتریک گوسفند نژاد شال

(واحد: سانتیمتر)

ارتفاع جدوگاه

قوچ

5/85

میش

11/77

ارتفاع پشت

قوچ

2/86

میش

7/77

طول کمر(پشت)

قوچ

3/57

میش

1/53

دورسینه

قوچ

7/111

میش

3/108

 

کیفیت لاشه در گوسفند شال :

بازده لاشه دربره های پروار شده                   799/49  درصد

نسبت گوشت دربره های پروار شده               563/ 47  درصد

نسبت استخوان دربره های پروار شده             838/17  درصد

نسبت چربی دربره های پروار شده                463/13  درصد